Categoriearchief: Uncategorized

Waarom het verwijderen van een gasmeter zoveel geld kost….

Woensdag 27 februari was het eindelijk zo ver. De gasmeter zou verwijderd worden. Ik had dit al in mei 2018 aangevraagd maar doordat ik het niet eens was met de prijs die Liander mij voorrekende, duurde het even voordat ik opdracht wilde geven. Niet dat we het eens zijn geworden, maar je hebt als consument geen keus. Begin november ben ik dus overstag gegaan en heb opdracht gegeven om de meter zo snel als mogelijk te verwijderen. Lees verder Waarom het verwijderen van een gasmeter zoveel geld kost….

Van het gas los, hoe gaan we om met de weerstand?

Het klimaatakkoord is nog niet ondertekend maar de weerstand tegen de maatregelen groeit. Onder aanvoering van enkele politieke partijen aan de rechterkant van het politieke spectrum worden vele redenen opgevoerd om vooral geen veranderingen te hoeven accepteren. VVD-er Frits Bolkestein vindt het asociaal dat alle kosten worden afgewenteld op de laagste inkomensgroepen. “Obsessieve angst voor een klimaatramp leidde tot het nalaten van de gebruikelijke kosten-batenanalyse”, schrijft hij in een opiniestuk in de Volkskrant van 15 januari. De economische cijfers op korte termijn leken voor de VVD belangrijker dan een kans op een gezond leven op de lange termijn. Maar ook de VVD ziet nu in dat weerstand ons niet vooruit helpt.

Natuurlijk gaan de maatregelen de burger geld kosten en is het oneerlijk dat vrijwel alle kosten worden afgewenteld op die burger. De grootste vervuilers, de industrie, scheepvaart en luchtvaart zouden immers moeten betalen voor hun CO2 uitstoot. Maar er worden door de sceptici veel meer redenen opgevoerd dan alleen de kosten;

  • Windmolens verstoren ons landschap
  • Het elektriciteitsnetwerk is niet voorbereid op grootschalige groene opwek van zonnepanelen en windmolens
  • Warmtepompen maken herrie en werken niet als het koud is
  • We kunnen beter Russisch gas kopen want dat brandt beter
  • Of nog beter, we moeten gewoon waterstofgas gaan gebruiken want dat kan prima met ons aardgasnetwerk
  • Kerncentrales zijn goedkoper dan windmolens en kunnen snel en veel elektriciteit leveren
  • We moeten investeren in thorium want thorium is de oplossing voor elk energie probleem
  • Accu’s vervuilen de wereld, er is nooit genoeg lithium en de grondstoffen worden met kinderarbeid verkregen
  • De fabricage van Elektrische auto’s levert meer CO2 uitstoot dan andere auto’s
  • Het kost misschien wel 35.000 tot 50.000 euro om mijn huis te isoleren en gasloos te maken
  • Het is onmogelijk om zoveel warmtepompen te fabriceren en te plaatsen
  • Zonnepanelen uit China werken slecht en veroorzaken brand
  • Biomassa centrales stoten veel rook en fijnstof uit en er is helemaal niet genoeg biomassa beschikbaar en Pelletkachels stinken
  • We kunnen beter wachten totdat warmtepompen uitontwikkeld zijn en zonnepanelen een hoger rendement opleveren.

En als laatste reden; er is helemaal geen bewijs voor klimaatverandering.

Als je net als ik veel op Twitter rond struint kun je ongetwijfeld bij alle bovenstaande redenen wel een beeld oproepen die de dramatische gevolgen weerspiegelen van de maatregelen die we allemaal moeten doorvoeren. Toch hebben alle redenen slechts twee aspecten gemeen; onbekendheid en tijd.

Onbekendheid leidt tot weerstand

Als eerste is er veel onbekendheid en onduidelijkheid over het probleem en de oplossingen om van het gas los te komen. Bij elk van de hierboven benoemde weerstandsredenen, kan ik wetenschappelijk onderbouwde informatie geven die een genuanceerder beeld zullen geven. Natuurlijk zit er in de weergegeven redenen best wel eens een waarheid. Soms zijn die subjectief; herrie, landschap, stinken. Maar ook achterhaald; vervuilende accu’s, warmtepompen zijn nieuw, zonnepanelenrendement. En veel redenen zijn gewoonweg NIET WAAR (fake news).

Het leven in bubbels en de groeiende polarisatie tussen klimaat voor- en tegenstanders maakt het voor veel mensen vrijwel onmogelijk om zich te verdiepen in de materie. Je hebt een mening en zoekt overal bevestiging voor die mening. Dat doet ieder mens, zo werkt ons brein. En in jouw bubbel, vaak gevormd of aangevuld door de sociale media, vind je die bevestiging in overvloed. Dus waarom zou je veranderen? Jouw gelijk wordt aangetoond!

Ik merk persoonlijk dat het steeds vaker zinloos is om met mensen een goed gesprek te voeren over het veranderende klimaat en de gevolgen en mogelijk maatregelen, als deze persoon zich er niet voor openstelt en ontkennende bevestigingen zoekt in zijn bubbel. “Wat is jouw mening waard ten opzichte van een wetenschapper die is afgestudeerd in dat betreffende onderwerp?” Maar voordat ik die vraag durf te stellen is de conversatie meestal al afgebroken.

En het is ook ongelofelijk complex! Hoe kun je van burgers verwachten dat zij plotseling alles weten van warmte- en energietransmissie, van warmtepompen en lage temperatuur verwarming of het verschil weten tussen een PV paneel en een PVT paneel? De gemiddelde CV-installateur heeft er zelfs nog geen kennis van!

Tijd leidt tot weerstand

En dat brengt mij op het tweede aspect; Tijd. Ja, ik wil dat we haast maken. Maar er zijn nooit genoeg warmtepompen. Er is niet genoeg technisch personeel. Het elektriciteitsnetwerk stort meteen in als we allemaal onze huizen gaan verwarmen met warmtepompen. En ga zo maar door. Tijd is inderdaad een belangrijke factor die weerstand oproept.

Want laten we duidelijk zijn, natuurlijk wil ik dat morgen iedereen 49% minder CO2 uitstoot. Maar dat is niet realistisch! En het is ook niet de afspraak. Het klimaatakkoord stelt dat we die reductie in 2030 moeten bereiken. En ja, dan moeten we wel vandaag beginnen!

Die hele energietransitie van gas naar gasloos is een gefaseerd proces. We hoeven en kunnen niet allemaal tegelijk aan de warmtepomp. Maar als elke huiseigenaar gemiddeld eens in de 15 jaar zijn/haar cv-ketel vervangt, waarom zouden we dan in die 15 jaar die cv-ketel niet door iets anders kunnen laten vervangen? Daar hebben we dan dus 15 jaar de tijd voor! De loodgieter heeft dan ook de tijd om zich om te laten scholen. En de elektriciteitsbedrijven hebben de tijd om hun kabels op orde te krijgen. En samen met woningcorporaties en de industrie kunnen we warmtenetten aanleggen.

Mijn woning is inmiddels gasloos en energie neutraal. Maar ik heb daar ook zeker 10 jaar over gedaan. Stapje voor stapje heb ik de maatregelen getroffen om tot het noodzakelijke resultaat te komen. En stapje voor stapje betekent ook dat de totale investering over een lange periode is uitgespreid.

Een pleidooi om te versnellen

Mijn pleidooi is om te stoppen met het overwinnen van de weerstand. Alle energie die we nu in tijd, geld en gesprekken stoppen om de weigeraars te overtuigen aan onze zijde te komen, is negatieve energie. Laten we stoppen met hen aan te vallen op hun meningen en redenen. Laten we stoppen met hen te wijzen op wetenschappelijk bewijs voor hun ongelijk. Het werkt de polarisatie alleen maar verder in de hand.

Mijn pleidooi is om vooral aandacht te geven aan de mensen die wél willen en kunnen. Mensen die belangstellend zijn maar hulp nodig hebben om de juiste oplossingen te kiezen. Mensen die in stappen meegenomen willen worden in de energietransitie. Mensen die op zoek zijn naar financieringsvormen zodat zij met hun maandelijkse besparingen na 15 jaar break-even zijn. Van die mensen krijgen wij positieve energie en met die mensen kunnen we morgen aan de slag. Zij zijn de voorlopers en de rest zal daarna vanzelf volgen. Het zijn overigens geen pioniers! Het tijdstip van pionieren hebben we achter ons gelaten. Alle oplossingen zijn bekend en beproefd, onder andere door klimaatgekkies en drammers zoals ik maar ook door bewoners van landen om ons heen. Het is nu een kwestie van kopiëren en uitrollen en laten zien dat het kan en dat het werkt. Dat helpt de versnelling naar gasloos te realiseren. En de weigeraars van nu zullen dan na verloop van jaren vanzelf volgen. Op tijd om in 2050 geheel CO2 neutraal te zijn. Daar geloof ik in.

De energie transitie – Zonnepanelen

Het eerste zonnepanelen project dat wij hebben gestart, stamt al uit 2008. Na een aantal maanden vergelijksmateriaal bestudeerd te hebben, besloot ik tot een bestelling van 20 Sharp panelen. Deze panelen hadden een kleinere maatvoering (100×130) dan tegenwoordig. Maar voor ons dak bleek dat verstandiger vanwege de vele dakramen die erin zitten. Met de kleinere maat kon ik dan een mooier sluitend geheel ontwerpen.

Dimensionering omvormer

Bij de 1e opdrachtverstrekking heb ik er uiteindelijk voor gekozen om 2 omvormers te kopen in plaats van 1. De theorie die ik daarbij heb gebruikt is de volgende;

Een omvormer die een kleiner vermogen heeft dan de totale hoeveelheid van de panelen, zal op zonnige dagen op zijn piekvermogen moeten draaien. De omvormer is een brok elektronica en elektronica heeft de vervelende eigenschap dat de technische eigenschappen van de componenten sterker verouderen bij zware belasting. Deze gaat namelijk gepaard met sterke warmteontwikkeling. De omvormer die mij eerst werd aanbevolen was een enkel-fase 3.3kW omvormer, terwijl de maximale opbrengst van de panelen 3.4kW kon bedragen. De dimensionering is dan 103%. Door te kiezen voor 2 omvormers van elke 2.2kW (totaal dus 4.4) is de dimensionering 85%. Een lagere dimensionering zal de levensduur van de omvormer verlengen. Een nadeel is dat de omvormers in de ochtend iets later zullen opstarten en in de avond iets eerder zullen stoppen. Er treedt dus een klein verlies op.

Zonnepanelen tip

Ik adviseer altijd goed te kijken naar de dimensionering en vooral aan de veilige kant te gaan zitten als de panelen oriëntatie zuid is. Dan is de belasting immers maximaal. Bij een Oost-West positionering kun je een kleinere omvormer nemen maar niet meer dan 110% dimensionering. Anders zal de omvormer toch weer sneller stuk gaan.

Groeien in stappen

In de tabel kun je alle gegevens van de verschillende projecten teruglezen. Bij de aanschafprijzen moet je je realiseren dat hierbij geen installatiekosten zijn opgenomen. Ik heb alles zelf aangelegd. Voor een volledig beeld zou je circa € 2.500 aan extra kosten voor de installatie moeten meetellen.

Installatie datum

Samenstelling

Wp

Opstelling

Aanschaf

Subsidie

Oktober 2008

Veld 1

20 x 170 Wp Sharp + 2x 2200 Wp omvormer

3.400 Wp

ZZW 30°

€ 17.020,-

€ 5,00/Wp

€ 15.560,-

SDE subsidie

in 15 jaar

Oktober 2012

Veld 2

26 x 195 Wp Sharp + 1x Kostal Piko 5.5 KWp omvormer (3 fase)

5.070 Wp

ZZW 30°

€ 7.360,-

€ 1,45/Wp

€ 650,-

SDE subsidie

eenmalig

Augustus 2015

Veld 3

12 x 170 Wp CIS + 2x Growatt 1000

2.040 Wp

ZZW 40°

€ 2.500,-

€ 1,23/Wp

€ 460,-

BTW teruggaaf

Mei 2018

Veld 4

4 x 280 Wp Canadian + SolarEdge uitbreiding

1.120 Wp

W 10°

€ 1.525,-

€ 1,35/Wp

0

TOTAAL

62 Panelen

11.630 Wp

 

€ 28.405,-

€ 2,44/Wp

€ 16.670,-

€ 11.735,-

 

Als je besluit om in stappen te groeien, realiseer je dan dat je bij een latere uitbreiding altijd te maken krijgt met nieuwe en dus andere panelen. Er zal altijd kleurverschil zijn, soms zelf verschil in uitvoering. Dat is echt iets om rekening mee te houden!

De aanleg van veld 3 betrof totaal 2 x 6 panelen, verdeeld over twee daken met 2 losse omvormers. Bij de aanleg van veld 4 zijn de 2 dakvlakken samengevoegd tot één en zijn 4 extra panelen in Westelijke richting geplaatst. De twee losse omvormers zijn vervangen door één SolarEdge omvormer met Power Optimizers. Dit is voordeliger dan losse omvormers voor elke oriëntatie en het bleek dat er in voor- en najaar nogal wat schaduw van het huis van de buren ontstond. De Power Optimizers van SolarEdge lossen het schaduw probleem op.

De financiële opbrengst van zonnepanelen

Ik heb de opbrengst van alle zonnevelden afzonderlijk bijgehouden. Voor de SDE-subsidie van Veld-1 is er zelfs een aparte verplichte opbrengstmeter geïnstalleerd die jaarlijks door Liander wordt uitgelezen.

Voor de berekening van de financiële opbrengsten is gemakshalve gerekend met een tarief van € 0,20 per kWh.

Jaar

Opbrengst kWh

Opbrengst €

Geinstalleerd vermogen

2008

300

€ 60

3.400 Wp

2009

2.283

€ 456

 

2010

2.867

€ 573

 

2011

3.042

€ 608

 

2012

3.193

€ 638

 

2013

8.792

€ 1.758

8.470 Wp

2014

8.650

€ 1.730

 

2015

9.074

€ 1.814

 

2016

10.333

€ 2.066

10.510 Wp

2017

10.171

€ 2.034

 

2018*

10.489

€ 2.098

11.630 Wp

TOTAAL

69.194

€ 13.835

 

* gemeten tot 13 oktober 2018, nu al een topjaar dus.

Totaal is er dus al ruim 69 MW elektrische energie opgewekt sinds 2012, goed voor ongeveer € 13.850 aan besparingen. Samen met de subsidies is dit ruim voldoende om de investeringen nu al terugverdiend te hebben. Laat de zon maar schijnen! De komende 15-20 jaar zullen deze panelen voor gratis energie zorgen.

Rendement kWp/jaar/kWh

Op basis van het geïnstalleerd vermogen en het opgewekt vermogen is het rendement van de zonnepanelen 10.500/11.600=97%. En dat is zeer goed. Overigens zie je in de tabel dat de eerste jaren dit rendement fors lager lag, circa 80%. Dit werd veroorzaakt door schaduw van een boom. Deze boom is daarna teruggesnoeid. Dat is wel iets om in de gaten te houden! Daarom ook de keuze voor een SolarEdge ontwerp voor de velden 3 en 4.

Salderen en winterverbruik

Zoals je wel zult begrijpen wordt onze volledige jaaropbrengst van circa 11.500 kWh gesaldeerd met het verbruik. Het overschot aan opbrengst in de zomer terug geleverd aan het net en wordt gecorrigeerd met het hoge verbruik in de winter. Als de salderingsregeling in 2021 of 2023 wordt vervangen zal ik meer gebruik moeten gaan maken van de slimme meters die ik heb geplaatst. Deze zullen er dan voor moeten zorgen dat de overdag opgewekte stroom zo efficiënt mogelijk voor eigen gebruik wordt toegepast. Bijvoorbeeld door het laadproces van de auto of de boot, maar ook de warmtepomp, de vaatwasser en wasmachine vooral overdag te laten draaien. Hierover meer in een volgende blog.

Het is in Nederland helaas ondenkbaar dat je met zonnepanelen op je eigen dak voldoende energie kunt opwekken om in de winter een warmtepomp aan te drijven. Ter illustratie; op een gemiddelde winterdag is de opbrengst slechts 15% van de piek WP (11.630), dus circa 1.750 Wp. Dat is onvoldoende voor de warmtepomp (2.350 Wp verbruik). Daarnaast is het aantal zonuren per dag, als het al zonnig is, zeer beperkt en levert nooit meer dan maximaal 5 uur instraling per dag in december en januari. Je zult dus altijd een netaansluiting nodig hebben!

 

Giraffe in de boom, alles is mogelijk

Ik was gisteren te gast op een IT networking event dat werd georganiseerd door Pink (voorheen Nobel) waar ik enkele jaren als directeur heb gewerkt. CEO Piet van Vugt vertelde in sneltreinvaart over de IT trends en marktontwikkelingen en gaf voorbeelden bij hot topics als Big Data, Cloud modelling en Business Disruptives die zullen optreden als gevolg van de verder digitalisatie van bedrijven. Nu al is zichtbaar dat bedrijven waar we enkele jaren geleden nog niet van hadden gehoord, de S&P500 aanvoeren. Denk maar aan FaceBook, Netflix, Twitter en natuurlijk ook Apple. Internet is changing it all!

Bij dit soort events draait het natuurlijk ook om netwerken. Er was gekozen voor een andere, meer originele manier om je voor te stellen aan een volslagen onbekende. Op tafel lagen vele foto’s en het was de bedoeling dat je een foto uitkoos die passend was voor jou zodat je aan de hand van die foto jezelf kon voorstellen. Piet koos voor mij een foto met een pistool, mes en handboeien maar die heb ik laten liggen. Ik ging voor de giraffe in de boom.

grappige-hd-achtergrond-met-giraffe-in-een-boomDe eerste die ik de foto toonde zag er angst in. Net als een bange kat die niet meer uit een boom durft. Voor mij was de foto juist een uitstekende presentatie dat alles mogelijk is. Als je maar wilt! De giraf toont dat prachtig aan. Hijzelf had een foto met parachute springers die een figuur in de lucht vormden. “Teamwork!” antwoorde hij. Ik zocht naar ‘vertrouwen’ in die foto. Je moet immers een grenzeloos vertrouwen hebben in je parachute, de mensen om je heen en het vliegtuig waaruit je springt. Een leuke manier om jezelf te introduceren. En al gauw vertelde mijn ‘netwerker’ over zijn vak als consultant van een of andere software programma.

In de tweede ronde toonde ik weer mijn foto maar mijn opponent legde er meteen zijn foto overheen. Die was belangrijker want hij toonde een spin in het web. En meteen ratelde hij wat hij allemaal wel niet deed. Het ene business initiatief na het andere, het ene nog belangrijker dan het andere. En wie hij allemaal wel niet kende. Ik kwam er niet meer tussen maar luisterde geduldig tot een moment dat ik misschien nog wat kon vragen of zelf wat kon zeggen. Tot hij plotseling vertelde dat hij in zijn netwerk ook iemand had die in de media in Hilversum werkte en dat als ik een goed businessplan had, hij er wel voor kon zorgen dat ik bij DWDD aan tafel terecht kon komen! Ik voelde mij als een giraffe die snel een boom in klom. Gewoon omdat het mogelijk is. Ik draaide me om, pakte een biertje en ging bij een ex-collega staan. Die hoefde ik verder geen foto meer te tonen. Lekker netwerken en ouwe koeien uit de sloot halen.